Aktarmayı kaçırdın: hangi kural seni koruyor

Rötar yüzünden aktarmanı kaçırdıysan neredeyse her şeyi tek bir şey belirler: iki uçuş tek bilette miydi, yoksa ayrı ayrı mı satın aldın?

Tek bilette genellikle korunuyorsun. Ayrı biletlerde çoğu durumda tek başınasın.

Tek bilette yolculuk bir bütün sayılır

İki bacak aynı rezervasyondaysa yolculuk tek bir bütün olarak değerlendirilir. Hesaba giren şey ilk bacaktaki rötarın uzunluğu değil, son varış noktasına ne kadar geç ulaştığındır.

İstanbul'dan kalkışta kırk dakikalık bir gecikme yüzünden Frankfurt'taki aktarmayı kaçırıp hedefe altı saat geç varırsan, hesaba giren altı saattir — ve mesafe de tüm yolculuğun mesafesidir, ilk bacağınki değil.

Adalet Divanı bunu C-537/17 (Wegener) kararında netleştirdi: tek sözleşmeyle alınmış aktarmalı yolculuk bir bütün olarak değerlendirilir, aktarma noktası AB dışında olsa bile.

C-502/18 (České aerolinie) kararında ise, tek rezervasyonda ilk bacağı uçuran taşıyıcının, sonraki bacağı AB dışı bir ortak havayolu uçursa bile o gecikmeden sorumlu kalacağına hükmedildi. Ortak uçuş anlaşması senin değil, onların meselesi.

Türkiye çıkışlıysan hangi kural geçerli

Bu, Türkiye'den uçan okurun en sık yanıldığı nokta ve tazminatı kaybettirebiliyor.

AB'de aktarma yapman EC 261 kapsamına girmen anlamına gelmiyor. Adalet Divanı C-451/20 (Airhelp v Austrian) kararında, üçüncü ülkeden kalkıp üçüncü ülkeye varan bir yolculuğa — tek rezervasyon olsa ve AB havayolu uçursa bile — yalnızca aktarma AB'de diye EC 261 uygulanmayacağını belirledi. Karara konu olan rota Kişinev–Viyana–Bangkok'tu.

Yani İstanbul–Frankfurt–Chicago yolculuğunda Frankfurt aktarması seni EC 261'e sokmaz. Seni koruyan SHY-YOLCU'dur, çünkü yolculuk Türkiye'deki bir havalimanından başlıyor. Tazminat skalası zaten aynı: mesafeye göre 250, 400 veya 600 avro.

İstanbul–Frankfurt–New York için Lufthansa'ya EC 261 diyerek başvurursan ret alırsın. Aynı başvuruyu SHY-YOLCU'ya dayandırırsan ödenir. Fark yalnızca hangi mevzuatı yazdığında.

Yolculuk AB'den başlıyorsa (örneğin Frankfurt–İstanbul–Bangkok) EC 261 uygulanır.

Ayrı biletlerde zincir kopar

İki bağımsız rezervasyon iki bağımsız sözleşmedir. İlk havayolu yalnızca kendi rötarından sorumludur ve o rötar tek başına çoğu zaman üç saati bulmaz, yani hiçbir şey doğurmaz. İkinci havayolu ise sana hiçbir şey borçlu değildir — onun açısından uçuşa gelmemiş sayılırsın ve bilet bedeli genellikle yanar.

Bagajını da kendin alıp yeniden vermen gerekir; sandığın aktarma süresi tam burada eriyor.

Bazı bilet platformları "kendi aktarman" ürünlerini kendi garantileriyle satıyor. O garanti bir yolcu hakkı değil, platformun ticari vaadidir; değeri tamamen platformun ödeme gücüne bağlıdır. Neyi kapsadığını güvenmeden önce oku.

Tek bilette havayolunun borçları

Alternatif uçuş. Seni hedefe en erken fırsatta ulaştırmak zorundadır; en yakın uçuş başka bir havayolundaysa oradan koltuk almak da bu yükümlülüğe dahildir. Yeni bileti senin ödemen gerekmez.

Beklerken bakım hizmetleri. Yemek, iletişim, ertesi güne sarkıyorsa otel ve ulaşım. Sebep ne olursa olsun — hava muhalefeti dahil.

Tazminat, varışta üç saat veya daha fazla geciktiysen ve sebep olağanüstü değilse. Tutarlar ve olağanüstü hâl ölçütü uçuş rötarı tazminatı sayfasında.

Asgari aktarma süresi bir garanti değil

Her havalimanının yayınladığı bir asgari aktarma süresi vardır ve rezervasyon sistemleri bunun altında bilet satmaz. O süre operasyonel bir alt sınırdır, garanti değil: uçağın zamanında inmesini, kapı değişikliği olmamasını ve terminal geçişini normal yürüyüşle yapmanı varsayar.

Programın bu sınıra yakınsa küçük bir rötar seni dışarıda bırakır. Varış saatinin önemli olduğu yolculuklarda fazladan bir saat, bilet farkından daha değerlidir.

Havalimanında ne yapmalısın

1. Transfer bankosuna git, pasaport kontrolünden çıkma. Yeniden yerleştirme hat içindeyken çok daha hızlı çözülür.
2. Yeni uçuş bilgisini yazılı iste.
3. Kendi biletini almanı söylerlerse bu talimatı yazılı iste, sonra makul bir bilet al ve geri talep et. Business bilet alıp iade beklemek işe yaramaz.
4. Havayolu bakım hizmeti sunmuyorsa yemek ve otel faturalarını sakla.
5. Son varış noktasına gerçek varış saatini not et — kapının açıldığı an. Tazminat hesabı bu sayıdan yürüyor.

Kaynaklar

• SHY-YOLCU yönetmeliği, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü
• Regulation (EC) No 261/2004
• Avrupa Birliği Adalet Divanı: C-537/17 (Wegener), C-502/18 (České aerolinie), C-451/20 (AB'de aktarma tek başına kapsam doğurmaz)

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut bir uyuşmazlıkta ilgili kurumun güncel mevzuatını esas alın.