Uçağa alınmadın: overbooking ve tazminat hakların

Geçerli bilet ve onaylı rezervasyonla, zamanında check-in yapmış olmana rağmen uçağa alınmadıysan tazminat hakkın anında doğar. Rötar ve iptalden farklı olarak burada üç saat beklemek gerekmez.

Daha önemlisi: olağanüstü hâl savunması burada işlemez. Hava muhalefeti, grev, operasyonel aksaklık — hiçbiri havayolunu bu ödemeden kurtarmaz.

Kısa cevap

Havayolu seni yakın saatli başka bir uçuşa yerleştirirse tutar yarıya inebilir: varış gecikmen 1.500 km'ye kadar iki saati, orta mesafede üç saati, uzun mesafede dört saati aşmıyorsa tazminat %50 azalır.

Önce gönüllü aranır

Havayolu bir uçuşta yolcu fazlası olacağını gördüğünde, önce gönüllü çağırmak zorundadır. Gönüllü olursan koltuğunu bırakmanın karşılığında havayoluyla anlaştığın bir menfaat alırsın: nakit, uçuş kuponu, mil, konaklama.

Burada bilmen gereken şey şu: gönüllü olmak sabit tazminat hakkını ortadan kaldırır. Karşılığında ne aldıysan onu almış olursun. Havayolunun ilk teklifi genellikle düşük olur ve pazarlığa açıktır — 600 avroluk bir hakkı 200 avroluk kuponla değişmek zorunda değilsin.

Gönüllü olsan bile bilet iadesi veya alternatif uçuş seçim hakkın devam eder. Bu, pazarlık ettiğin menfaatin üstünedir, yerine değil.

Yeterli gönüllü çıkmazsa

Havayolu yolcuları iradesi dışında uçuşta bırakabilir. Bu durumda üç şeyi birden borçludur:

1. Nakit tazminat — yukarıdaki tablo, derhal ödenir
2. Seçim hakkı — bilet bedelinin tamamının iadesi (yedi gün içinde) veya en erken fırsatta alternatif uçuş
3. Bakım hizmetleri — bekleme süresine göre yemek, iletişim, gerekiyorsa otel ve ulaşım

Üçü ayrı yükümlülüktür. Havayolunun seni bir sonraki uçuşa yazması tazminat borcunu ortadan kaldırmaz.

Yalnızca overbooking değil

Yaygın sanının aksine bu haklar sadece fazla bilet satışında doğmaz. Adalet Divanı C-22/11 (Finnair) kararında, bir grevin ardından yapılan sefer düzenlemesi yüzünden uçağa alınmayan yolcunun da tazminata hak kazandığına hükmetti.

Yani operasyonel sebeple, uçak değişikliğiyle veya planlama nedeniyle uçağa alınmadıysan da hakkın var. Havayolunun "overbooking değildi" savunması tek başına bir şey ifade etmiyor.

Havayolunun haklı olduğu durumlar

Uçağa alınmama her zaman tazminat doğurmaz. Makul gerekçeler tazminatı ortadan kaldırır:

• Seyahat belgelerinin eksikliği — vize, pasaport geçerlilik süresi, transit vize
• Sağlık gerekçesi — uçuşa uygun olmadığın değerlendirilirse
• Güvenlik gerekçesi
• Zamanında check-in yapmamış olmak — belirtilen saatte, belirtilmediyse kalkıştan 45 dakika önce

Pasaportunun altı aylık geçerlilik kuralına takılıp uçağa alınmamak bu kategoriye girer ve tazminat doğurmaz.

Ne yapmalısın

1. Yazılı gerekçe iste. Havayolundan neden alınmadığını yazılı olarak talep et. Sözlü açıklama sonradan işine yaramaz.
2. Biniş kartını ve rezervasyon kaydını sakla. Check-in'i zamanında yaptığını gösteren kayıt en önemli kanıtın.
3. Gönüllü olmadan önce hesapla. Sunulan kuponun değeri, hakkın olan tazminattan düşükse reddet.
4. Alternatif uçuşu kabul etmen tazminatı etkilemez. Havayolu ikisini birbirine bağlamaya çalışırsa itiraz et.
5. Ret gelirse şikâyet et — Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'ne, AB uçuşlarında kalkış ülkesinin denetim kurumuna.

Kaynaklar

• Regulation (EC) No 261/2004, madde 2/j, 4 ve 7
• SHY-YOLCU yönetmeliği, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü
• Avrupa Birliği Adalet Divanı, C-22/11 Finnair v Lassooy — uçağa alınmama yalnızca overbooking'le sınırlı değildir

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut bir uyuşmazlıkta ilgili kurumun güncel mevzuatını esas alın.